Zasady umieszczania odsyłaczy- informacje internetowe w pracach dyplomowych

Podstawową zasadą cytowania informacji elektronicznych jest precyzyjna kon­strukcja odsyłaczy. Ma ona umożliwiać czytelnikowi pracy ponowne odnalezie­nie w internecie przytoczonych w tekście danych. Zatem podając adres World Wide Web należy używać takiej samej wielkości liter, znaków przestankowych i odstępów, jakie występują w formacie funkcjonującym w internecie. 

Uniwersalny format odsyłaczy dla dokumentów publikowanych w sieci składa się z następujących elementów:
1. Pierwsza litera imienia, nazwisko autora tekstu.
2. Data publikacji bądź informacja o braku daty, jeśli jest ona nieosiągalna.
3. Tytuł cytowanego artykułu/notki/eseju/fragmentu tekstu.
4. Nazwa pisma, z jakiego pochodzi artykuł bądź nazwa portalu internetowe­go/instytucji.
5. Pełny adres strony www.
6. Data odszukania przez nas w sieci cytowanego dokumentu.

Przykłady odsyłaczy:
- artykuły prasowe dostępne online:

R. Pucek : (2002.05.20). O nie potrzebnej nieśmiałości. Spór o billboardy. Rzeczpospolita. arch.rp.pl/a/rz/2002/05/20020520/200205200057.html?k=on&t=2002042220020522 (2002.05.23)
- komentarze publikowane na stronach portali internetowych:

M. Siudaj: (2002.05.23). W maju bez obniżki stóp. Konflikt z rządem utrudnia RPP decyzje. Wirtualna Polska.
inwestycje.wp.pl/index.htmI?a=1&b=1&c=10&POD=3&P[numer]=266562&P[obr]=pr&P[godzina ]=1000&P[dzien]=23052002 (2002.05.23)
- w przypadku braku autora publikacji zaczynamy od tytułu publikacji:
Zmalało bezrobocie. (2002.05.23). Wprost.
wprost.pl/index.php?opcia=news&id_newsa=11622. (2002.05.23).
- jeśli własnymi słowami opisujemy fragment publikacji online stosujemy skrót: Por.:
Por.: M. Siudaj: (2002.05.23). W maju bez obniżki stóp. Konflikt z rządem utrudnia RPP decyzje. Wirtu­alna Polska.
inwestycje.wp.pl/index.html?a=1&b=1&c=10&POD=3&P[numer]=266562&P[obr]=pr&P[godzina ]=1000&P[dzien]=23052002 (2002.05.23)
- inny przykład:
Barometr Nastrojów Ekonomicznych Ludności Kwiecień '2002. (2002). Instytut Badania Opinii i Rynku PENTOR
pentor.com.pl/nasze-publikacje/index.html (2002.05.23) 

Forma odsyłaczy/przypisów musi być jednolita w całej pracy.

Cytaty.

W pracach naukowych wymagane jest niekiedy przytaczanie sformułowań wy­powiedzianych przez innych autorów. Może to wynikać z konieczności potwier­dzenia własnych hipotez, twierdzeń lub też z potrzeby zakwestionowania poglą­dów innych autorów. Wierne i dosłowne przytoczenie cudzych słów nazywa się cytatem. Z punktu widzenia treści pracy jest to "tekst w tekście", wymagający wyróżnienia merytorycznego i poligraficznego. 

Wyróżnieniem merytorycznym jest konieczność powołania się na źródło, z którego cytat pochodzi. Powoływanie się na źródło powinno zawierać wszystkie informacje bibliograficzne, tzn. podstawowe elementy identyfikacyjne dokumentu, z którego cytat zaczerpnięto. Informację bibliograficzną należy podawać w postaci przypi­su bibliograficznego. 

Zaczerpnięcie cudzych sformułowań w dosłownym brzmieniu, bez ujęcia w cu­dzysłów i odwołania się do publikacji, z której ją zaczerpnięto, jest niedozwolone nie tylko w pracach naukowych i nazywa się plagiatem. 

Wyróżnieniem poligraficznym jest ujęcie cytatu w cudzysłów. Do cytatów moż­na wprowadzać wyrazy lub zwroty własne, należy jednak wyraźnie to zaznaczyć w treści cytatu w postaci nawiasów kwadratowych, np.: "zarówno zmęczenie [fi­zyczne czy nerwowe], jak i znużenie [psychiczne] są stanami obiektywnymi or­ganizmu". 

Teksty cytowanego fragmentu można też skracać. Skrócenie cytatu przez opuszczenie jego fragmentu zaznacza się za pomocą trzech kropek umieszczo­nych w nawiasach kwadratowych. Skrócenie zaś cytatu polegające na opuszcze­niu początkowej lub końcowej części zdania zaznacza się trzema kropkami bez nawiasów, np.: "Brak [...] przypisów dyskwalifikuje pracę dyplomową, gdyż dowodzi, że piszący nie opanował literatury przedmiotu..." 

W pracach naukowych istotne znaczenie ma też wybór wydania cytowanego dzieła. Cytować należy zawsze z wydania ostatniego lub najbardziej dostępnego, np. z książki, a nie z czasopisma (jeżeli dany tekst opublikowano w wydaniu książkowym).

Oświadczenie promotora o dopuszczeniu pracy dyplomowej do obrony

Oświadczam, że praca została przygotowana pod moim kierunkiem, akceptuję treści w niej zawarte oraz zapoznałem się z raportem podobieństwa wygenerowanym przez system anty- plagiatowy.

 
Uznaję pracę za samodzielną i dopuszczam ją do obrony. 

podpis promotora

Tak wygląda przykładowe oświadczenie promotora. Na różnych uczelniach mogą obowiązywać jednak inne szablony.

Oświadczenie promotora o dopuszczeniu pracy dyplomowej do obrony jest jednym z kluczowych dokumentów w procesie końcowym pisania pracy dyplomowej. Pełni ono istotną rolę w akademickim cyklu kształcenia, formalizując zgodę promotora na przeprowadzenie obrony pracy. Przygotowanie i zrozumienie tego dokumentu wymaga uwzględnienia kilku istotnych aspektów, które mogą wpłynąć na powodzenie całego procesu.

Na początku warto zrozumieć, czym dokładnie jest oświadczenie promotora. Jest to formalny dokument, który stwierdza, że promotor pracy dyplomowej uznaje pracę za gotową do obrony. Oświadczenie to jest zwykle składane przez promotora na końcowym etapie pisania pracy dyplomowej, kiedy praca została już oceniona i zatwierdzona przez promotora jako spełniająca wymogi merytoryczne oraz formalne. Dokument ten jest podstawą do dalszych kroków w procesie, takich jak organizacja obrony i ocena pracy przez komisję egzaminacyjną.

Podstawowym celem oświadczenia jest potwierdzenie, że praca dyplomowa została ukończona w zgodzie z wymogami uczelni oraz standardami akademickimi. Oświadczenie to zazwyczaj zawiera kilka kluczowych informacji. Po pierwsze, identyfikuje promotora oraz studenta, co pozwala na jednoznaczne przypisanie dokumentu do konkretnej pracy. Zazwyczaj zawiera imię i nazwisko promotora, jego tytuł naukowy oraz funkcję, a także imię i nazwisko studenta oraz tytuł pracy dyplomowej.

W treści oświadczenia promotor powinien podkreślić, że praca została oceniona pod kątem jej merytorycznej wartości, zgodności z wymaganiami uczelni oraz poprawności formalnej. Promotor powinien wskazać, że praca jest przygotowana w odpowiedni sposób, spełnia wymogi naukowe i została dostatecznie opracowana, aby mogła być poddana obronie przed komisją egzaminacyjną. Oświadczenie powinno także wskazywać na to, że praca jest oryginalna i nie narusza zasad etyki akademickiej, takich jak plagiat.

Dodatkowo, oświadczenie promotora powinno zawierać datę oraz podpis promotora, co formalizuje proces i czyni dokument oficjalnym. Data jest istotna, ponieważ wskazuje na moment, w którym promotor zakończył ocenę pracy i wyraził zgodę na jej obronę. Podpis promotora stanowi ostateczne potwierdzenie, że dokument został przygotowany i zatwierdzony przez upoważnioną osobę.

Przygotowując oświadczenie, promotor powinien także upewnić się, że wszystkie wymagane formalności zostały spełnione. Oświadczenie to zazwyczaj jest częścią szerszego procesu administracyjnego, który może obejmować składanie dodatkowych dokumentów lub spełnianie innych wymogów uczelni. Dlatego warto zapoznać się z procedurami obowiązującymi na danej uczelni, aby upewnić się, że wszystkie wymagane kroki zostały podjęte.

Student powinien również pamiętać, że oświadczenie promotora jest dokumentem, który formalizuje zakończenie etapu pisania pracy dyplomowej i otwiera drogę do obrony. W związku z tym, warto zadbać o to, aby praca była kompletnym dokumentem, zgodnym z wymaganiami promotorów i uczelni, zanim zostanie złożona do oceny.

Podczas składania oświadczenia o dopuszczeniu pracy dyplomowej do obrony, student powinien również zadbać o terminowe złożenie wszystkich niezbędnych dokumentów w dziekanacie lub odpowiednim biurze akademickim. Oświadczenie promotora jest jednym z kluczowych dokumentów, ale w procesie obrony mogą być wymagane także inne dokumenty, takie jak formularze zgłoszeniowe, potwierdzenia złożenia pracy czy dodatkowe dokumenty administracyjne.

Warto także, aby student był świadomy, że decyzja promotora o dopuszczeniu pracy do obrony oznacza, że praca została oceniona pozytywnie, ale nie gwarantuje jeszcze pomyślnego wyniku obrony. Proces obrony obejmuje dodatkowe etapy, takie jak przygotowanie prezentacji, przygotowanie się do odpowiedzi na pytania komisji oraz przeprowadzenie samej obrony, która jest kluczowym momentem kończącym cały proces.

Oświadczenie promotora o dopuszczeniu pracy dyplomowej do obrony jest istotnym elementem formalnym, który potwierdza gotowość pracy do oceny przez komisję egzaminacyjną. Obejmuje ono informacje o pracy oraz jej ocenie przez promotora, a także stanowi formalne zakończenie etapu pisania i przygotowania pracy. Staranność w przygotowaniu oświadczenia oraz spełnianie wszystkich wymogów uczelni są kluczowe dla pomyślnego zakończenia procesu pisania i obrony pracy dyplomowej.

Hipotezy w pracach dyplomowych

Hipoteza w pracy dyplomowej jest to proponowana przez nas odpowiedź, jakiej można udzielić na pytanie badawcze. Jest ona wyrażana w postaci jasno określonego związku pomiędzy zmienną zależną i zmienną niezależną. Hipotezy to proponowane odpowiedzi, ponieważ zostaną one zweryfikowane dopiero po przeprowadzeniu badań empirycznych. Budując hipotezę, badacz nie wie, czy ona potwierdzona czy nie. Najpierw hipotezy tworzymy, a potem je weryfikujemy. Jeżeli hipoteza zostanie odrzucona, to należy zbudować następną: jeżeli hipoteza zostanie przyjęta, to będzie ona włączona do wiedzy naukowej[1].

Głównym etapem przyjętej procedury badawczej w opracowaniu jest sformułowanie hipotez, czyli antycypacji co do kierunku i charakteru zależności między zjawiskami. Stąd,  następujące założenia główne, obraz uwarunkowań zachowań współpracowników w sytuacji awansu przyjęłam następujące założenia:

X – oznacza postawioną hipotezę

Tabela 2 - Przedstawia zachowania i ich kierunek do problemu badawczego.

	ZACHOWANIA
	POZYTYWNE	NEGATYWNE
ZACHOWANIA INDYWIDUALNE
1.1. Efekty pracy.	X
1.2. Odpowiedzialność osobista.
1.3. Reprezentowanie firmy.
1.4. Motywacja do pracy.	X
1.5. Pomoc zespołu w rozwoju zawodowym.
1.6. Posiadana wiedza na temat firmy.
1.7. Umiejętności kierownicze.		X
1.8. Pomoc przełożonego w karierze.	X
1.9. Relacje przełożony-pracownik.
1.10. Samokontrola na stanowisku pracy
ZACHOWANIA GRUPOWE
2.1. Reakcje pracowników.	X
2.2. Istniejące konflikty.		X
2.3. Współpraca między brygadami.
2.4. Pomoc byłych współpracowników.		X
2.5. Pomoc obecnych współpracowników.
2.6. Akceptacja współpracowników.
2.7. Ocena ścieżki awansu.	X
2.8. Relacje między pracownikami.
ZACHOWANIA KIEROWNICZE
3.1. Relacje między nowymi przełożonymi.
3.2. Relacje między poprzednim przełożonym.		X
3.3. Okazywanie władzy.		X
3.4. Pomoc przełożonych.	X
3.5. Dbanie o wyniki pracy.	X
3.6. Troska kierowników o dalszy rozwój zawodowy.	X
3.7. Szacunek kierowników i ich uznanie.

Źródło: opracowanie własne.

Przez pojęcie pozytywne należy rozumieć wartość + (plus) w skali czterostopniowej.

Przez pojęcie negatywne należy rozumieć wartość – (minus) w skali czterostopniowej.

---

[1] Frankfort - Nachmias Ch. Nachmias D. „Metody badawcze w naukach społecznych“. Zysk i S-ka, Poznań 2001r.

Ocena układu pracy dyplomowej

Po opisie układu pracy (liczba części, rozdziałów) oraz ich relacji ilościowych przystępuje się do oceny układu (konstrukcji) pracy. 

Poszczególne rozdziały i podrozdziały muszą pozostawać we wzajemnych, logicznych związkach. W szczególności ważne są ich związki podrzędności i nadrzędności oraz kolejność i logika wywodu. Ważnym elementem branym pod uwagę przy ocenie jest spójność pracy (części, rozdziały, podrozdziały, akapity) - najdo­bit­niej wyrażająca się w spisie treści, sporządzanym metodą numeracji pozycyjnej. 

Zwraca się także uwagę na takie elementy, jak podział treści zgodny z wagą poruszanych zagadnień czy “estetyka” konstrukcji pracy. Analizując poszczególne tezy zwraca się uwagę na ich kompletność.

Ocena układu pracy dyplomowej jest ważnym etapem w procesie tworzenia dokumentu, który ma na celu nie tylko prezentację wyników badań, ale także zapewnienie czytelności i spójności całego tekstu. Struktura i organizacja pracy dyplomowej mają istotny wpływ na jej odbiór i ocenę przez komisję egzaminacyjną oraz innych czytelników. Właściwy układ pracy pomaga w klarownym przedstawieniu tematu, metodologii, wyników oraz wniosków, a także w efektywnym przekazaniu informacji. W tym poradniku omówimy, na co należy zwrócić szczególną uwagę przy ocenie układu pracy dyplomowej, aby zapewnić jej wysoką jakość i spełnienie wymogów akademickich.

Na początek, warto podkreślić, że układ pracy dyplomowej powinien być zgodny z wymogami instytucji akademickiej, w której praca jest składana. Różne uczelnie mogą mieć specyficzne wymagania dotyczące struktury pracy, które należy dokładnie przeanalizować i zastosować. Zazwyczaj jednak każda praca dyplomowa, niezależnie od uczelni, zawiera kilka podstawowych sekcji, które powinny być odpowiednio zorganizowane i przygotowane.

Pierwszym elementem każdej pracy dyplomowej jest strona tytułowa. Na tej stronie powinny znaleźć się kluczowe informacje takie jak tytuł pracy, imię i nazwisko autora, imię i nazwisko promotora, nazwa uczelni, wydziału, kierunku oraz data złożenia pracy. Strona tytułowa powinna być estetyczna i zgodna z wymaganiami formalnymi uczelni.

Po stronie tytułowej następuje spis treści, który jest niezbędny do zorientowania się w strukturze dokumentu. Spis treści powinien być dokładny i zawierać wszystkie istotne sekcje oraz podsekcje pracy, a także numery stron, na których się znajdują. Dobrze skonstruowany spis treści ułatwia nawigację po pracy i pozwala na szybkie odnalezienie interesujących fragmentów.

Wstęp jest kolejną ważną częścią pracy dyplomowej. Powinien wprowadzać w tematykę pracy, określać cel badań, przedstawić problem badawczy oraz uzasadnić wybór tematu. Wstęp powinien również zawierać krótkie omówienie struktury pracy, co pozwala czytelnikowi na lepsze zrozumienie, jakie zagadnienia będą poruszane w kolejnych częściach.

Następnie zazwyczaj znajduje się przegląd literatury, który ma na celu przedstawienie istniejących badań oraz teorii związanych z tematem pracy. Ta sekcja jest istotna, ponieważ pokazuje, jak Twoja praca wpisuje się w dotychczasowy stan wiedzy i jakie luki w badaniach może uzupełniać. Przegląd literatury powinien być dobrze zorganizowany, tematycznie uporządkowany i krytyczny wobec źródeł.

Kolejnym elementem jest metodologia badawcza, która szczegółowo opisuje zastosowane metody badawcze, techniki zbierania danych oraz procedury analityczne. Ta sekcja powinna być na tyle szczegółowa, aby umożliwić innym badaczom replikację badań. Opis metodologii powinien być klarowny i zrozumiały, z naciskiem na uzasadnienie wyboru metod oraz procedur.

Wyniki to sekcja, w której prezentujesz dane uzyskane w wyniku badań. Powinna zawierać szczegółowy opis wyników, często wspomagany tabelami, wykresami i innymi formami wizualizacji. Wyniki powinny być przedstawione w sposób obiektywny, bez interpretacji, która zostanie zarezerwowana na późniejszą część pracy.

Dyskusja jest miejscem, gdzie interpretujesz wyniki swoich badań. Powinieneś porównać swoje wyniki z wcześniejszymi badaniami, omówić ich implikacje oraz wskazać ewentualne ograniczenia badań. Dyskusja powinna być dobrze zorganizowana, z wyraźnym oddzieleniem poszczególnych tematów i zagadnień.

Sekcja wniosków podsumowuje najważniejsze odkrycia i zalecenia wynikające z badań. Powinieneś jasno przedstawić, jakie wnioski można wyciągnąć z przeprowadzonych badań oraz jakie mają one znaczenie dla dziedziny. Wnioski powinny być spójne z wcześniej przedstawionymi wynikami i dyskusją.

Na końcu pracy dyplomowej zwykle znajduje się bibliografia, która powinna zawierać wszystkie źródła, na które powołujesz się w pracy. Bibliografia powinna być ułożona zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stylu cytowania przyjętymi przez uczelnię lub wydział. Powinna być kompletna i dokładna, aby umożliwić czytelnikom dotarcie do źródeł, z których korzystałeś.

Dodatkowo, w pracy dyplomowej mogą pojawić się załączniki, które zawierają dodatkowe materiały takie jak pełne zestawy danych, kwestionariusze, wywiady czy dodatkowe analizy. Załączniki powinny być umieszczone na końcu pracy i opisane w spisie treści.

Podczas oceny układu pracy dyplomowej należy również zwrócić uwagę na estetykę dokumentu. Tekst powinien być czytelny, z odpowiednio dobraną czcionką, marginesami i interlinią. Dokument powinien być starannie sformatowany, aby uniknąć chaotycznego wyglądu i zapewnić profesjonalny wygląd.

Kończąc, układ pracy dyplomowej ma kluczowe znaczenie dla jej odbioru. Dobrze zorganizowana praca, która jest zgodna z wymaganiami akademickimi i formalnymi, zwiększa jej czytelność i wpływa na pozytywną ocenę przez komisję. Zadbaj o to, aby każdy element pracy był starannie przemyślany i odpowiednio sformatowany, co przyczyni się do sukcesu całego procesu.

Kolory w pracy dyplomowej

Kiedy obiekty są niewielkie lub cienkie, kolory stosowane w celu ich prezentacji powinny być czasem wyraźniejsze i ciemniejsze niż zwykle. Dlatego dla tekstu, cienkich linii i nie­wielkich punktów danych lepiej jest wybrać paletę intensywną.

Innym rozwiązaniem, które umożliwia pozostanie przy bardziej miękkich kolorach dla linii i punktów danych, jest pogrubienie linii i powiększenie punktu, jak poniżej:

Jasna paleta powinna być stosowana dla tych elementów tabeli i wykresów, które nie przed­stawiają danych (np. osie) i dla danych, których znaczenie chcemy umniejszyć. Przecież nie wszystkie informacje mają równą rangę. Takie informacje często musimy umieścić, ale od­grywają one niewielką rolę w wiadomości, którą chcemy komunikować.

Kiedy kolor jest stosowany w celu pogrupowania danych , chcemy, żeby kolory wyglądały na tyle różnie, aby jasno te grupy oddzielić. Pragniemy je odróżniać od siebie, ale nie w taki spo­sób, aby któryś z kolorów się wyróżniał. Powinny tylko wyglądać inaczej bez postrzeganej przez oko intensywności. W tym celu potrzebne jest zebranie takiej kolekcji barw, które będą oddalone od siebie wzdłuż spektrum kolorów tak mocno, jak to możliwe, ale pozostaną przy tym podobne w odbieranej przez oko intensywności (tzn. od jasnej barwy do ciemnej oraz od przezroczystej do wyraźnej). Oto paleta pięciu przykładowych barw, które reprezentują 3 ska­le intensywności:

Wybrane tu kolory są nie tylko łatwo wyróżnialne, ale też zrównoważone. Żaden kolor nie wychodzi przed szereg. Pierwszy wiersz zawiera barwy neutralne, nadające się do szerokiego zastosowania. Drugi wiersz zawiera intensywne barwy, które mogą zostać wykorzystane w celu podkreślenia danych. W trzecim wierszu znajdziemy paletę dla elementów o mniejszym znaczeniu, czyli paletę jasną.

Wybierz najlepszy kolor dla każdego składnika

Tabele i wykresy składają się z dwóch typów obiektów: odzwierciedlających rzeczywiste dane oraz takich, które żadnych wartości liczbowych nie reprezentują. Przykładowo, więk­szość wykresów używa kolumn, linii lub punktów danych w celu prezentacji wartości. To one powinny dominować na wykresie i przyciągać naszą uwagę. Pozostałe obiekty także przeka­zują jakąś informację, ale raczej mniej ważną, o charakterze wspierającym, np. tekst (tytuł wykresu, nazwa osi, etykiety osi ukazujące skali wartości i nazwy rzeczy mierzonych) lub znacznik osi, który mówi nam, gdzie konkretne wartości są umieszczone na skali.

Głównymi obiektami na wykresie, które nie dotyczą danych, są linie osi (wyłączając znacznik i etykiety, które przenoszą wartości), kolor wypełnienia tła, obramowanie (wykresu, legendy) Poszczególne elementy wykresu, niezależnie czy pokazują wartości, czy nie, zwykle funkcjo­nują najlepiej, gdy są prezentowane w określony sposób.

Elementy wykresów i tabel niezwiązane z danymi, powinny być przedstawiane jako wi­doczne tylko na tyle, na ile ich rola tego wymaga, ale nie więcej, tak aby ich nadmierna obecność nie powodowała odwrócenia uwagi od danych.

Kolory używane w celu pokazania elementów niepowiązanych z danymi powinny być jasne, przezroczyste, o niskim znaczeniu wizualnym. Oto kilka zasad, które warto zapamiętać:

-    linia osi - stosuj cienką szarą linię o średniej intensywności,

-     obramowanie - niezależnie od tego, czy dotyczy wykresu jako całości, obszaru kreślenia czy legendy, gdy obramowanie jest konieczne (a zwykle nie jest),użyj cienkiej szarej linii o śred­niej intensywności,

Przeszkody w percepcji koloru

Niektórzy ludzie nie potrafią odróżnić kolorów, z którymi większość z nas radzi sobie cał­kiem łatwo. Może dziwić fakt, że ok. 10% mężczyzn i 1% kobiet cierpi na odchylenie percep­cji koloru, potocznie zwane daltonizmem. Większość z tych osób nie rozróżnia zielonego i czerwonego. Oznacza to, że podążając za popularną dziś konwencją kodowania niezadowala­jących wartości kolorem czerwonym a satysfakcjonujących kolorem zielonym, przedstawia­my to rozróżnienie w sposób, którego wiele osób nie dostrzega. Pomimo że to nie rozwiąże problemu dla każdej z tych osób, poniższa zasada spełnia swoje zadania dla większości z nich:

Aby zapewnić daltonistom możliwość rozróżnienia grup danych, które są w różnych kolo­rach, należy unikać łączenia na jednym obrazie czerwonego i zielonego.

Dobrym substytutem dla czerwonego i zielonego, stosowanych na mapie gorąca w celu od­różniania wartości pozytywnych od negatywnych, są czerwony i niebieski.

Załącznik pracy dyplomowej

Załączniki pracy dyplomowej są istotnym elementem, który pełni rolę wspierającą w kontekście prezentacji wyników badań oraz dodatkowych informacji, które mogą być istotne dla zrozumienia i oceny głównych treści pracy. Załączniki są dodatkowymi materiałami, które nie zawsze muszą być integralną częścią głównego tekstu pracy, ale stanowią ważne uzupełnienie i wsparcie dla treści zawartych w pracy dyplomowej. Aby przygotować odpowiedni załącznik, warto przestrzegać kilku kluczowych zasad i rozważyć różne aspekty związane z ich przygotowaniem i umieszczeniem w pracy.

Pierwszym krokiem przy przygotowywaniu załączników jest zrozumienie ich funkcji. Załączniki mogą zawierać różnorodne materiały, takie jak pełne zestawy danych, kwestionariusze, ankiety, transkrypty wywiadów, dodatkowe analizy, rysunki, wykresy, fotografie czy dokumenty źródłowe. Ich głównym celem jest dostarczenie czytelnikowi dodatkowych informacji, które wspierają analizę i interpretację wyników przedstawionych w głównym tekście pracy. Ważne jest, aby załączniki były związane z treścią pracy i miały wartość dodaną, pomagając w pełniejszym zrozumieniu prowadzonych badań.

Każdy załącznik powinien być dokładnie opisany i odpowiednio wprowadzony w treści głównej pracy dyplomowej. Opis załącznika powinien być umieszczony w odpowiednim miejscu w głównym tekście, zazwyczaj w sekcji, w której odnosisz się do zawartości załączników. Należy jasno wskazać, do jakiego załącznika się odnosisz i w jakim celu jest on umieszczony. Na przykład, jeśli w pracy dyplomowej wspominasz o szczegółowych wynikach badań, możesz odwołać się do załącznika, który zawiera pełne zestawy danych.

Załączniki powinny być uporządkowane w sposób logiczny i przejrzysty. Każdy z nich powinien mieć swoją własną stronę lub zestaw stron, które są numerowane oddzielnie od głównego tekstu pracy. Zaleca się, aby każdy załącznik był opatrzony tytułem oraz numerem, co ułatwia odnalezienie i identyfikację dokumentów. Przykładowo, możesz oznaczać załączniki jako „Załącznik 1: Kwestionariusz badań”, „Załącznik 2: Pełne wyniki badań” itp.

Podczas tworzenia załączników warto zadbać o ich estetykę i czytelność. Powinny być one sformatowane w sposób spójny z resztą pracy, z zachowaniem odpowiednich marginesów, czcionki i interlinii. Jeśli załączniki zawierają tabele, wykresy lub inne wizualizacje, powinny być one wyraźne i czytelne, a także odpowiednio opisane. Upewnij się, że wszelkie informacje zawarte w załącznikach są dokładne i dobrze przedstawione, aby nie wprowadzać zamieszania lub nieporozumień.

Kolejnym ważnym aspektem jest poprawne odniesienie się do załączników w pracy. W treści głównej pracy dyplomowej, w miejscach, gdzie odnosisz się do załączników, powinieneś jasno wskazać numer i tytuł załącznika oraz krótko opisać jego zawartość i znaczenie. Warto również zapewnić, aby tekst główny pracy płynnie nawiązywał do załączników, co ułatwia czytelnikowi nawigację i zrozumienie kontekstu.

Ważne jest również, aby załączniki były dostarczane w odpowiednim formacie, zgodnie z wymaganiami uczelni. Uczelnie mogą mieć różne wytyczne dotyczące formatowania i dostarczania załączników, dlatego warto zapoznać się z tymi wytycznymi i upewnić się, że załączniki są zgodne z wymaganiami. W niektórych przypadkach, załączniki mogą być dostarczane w formie elektronicznej, jako część cyfrowej wersji pracy dyplomowej, co również wymaga odpowiedniego formatowania i organizacji.

Oprócz formalnych wymogów, ważne jest również, aby załączniki były starannie przygotowane pod względem merytorycznym. Sprawdź, czy wszystkie dane są poprawne, czy dokumenty są kompletne, a także czy załączniki są zgodne z treścią pracy dyplomowej. Każdy załącznik powinien mieć jasny cel i być bezpośrednio związany z badaniami lub analizami przedstawionymi w pracy. Unikaj umieszczania nieistotnych lub niepotrzebnych materiałów, które mogłyby wprowadzać zamieszanie lub niepotrzebnie rozbudowywać dokument.

Na koniec, warto wspomnieć o kwestii dostępności i ochrony danych. Jeśli w załącznikach znajdują się wrażliwe lub poufne informacje, należy zadbać o odpowiednie zabezpieczenie tych danych. W niektórych przypadkach, może być konieczne zanonimizowanie danych lub ograniczenie dostępu do niektórych informacji, aby zapewnić prywatność i zgodność z obowiązującymi przepisami prawnymi.

Załączniki pracy dyplomowej są ważnym elementem, który wspiera główny tekst i dostarcza dodatkowych informacji istotnych dla pełnego zrozumienia tematu. Przygotowując załączniki, należy zadbać o ich odpowiednie opisanie, formatowanie oraz zgodność z wymaganiami uczelni. Przejrzystość, estetyka i merytoryczna wartość załączników mają kluczowe znaczenie dla ostatecznej oceny pracy dyplomowej i jej sukcesu.

Tabele i ryciny w pracy dyplomowej

Tabele, rysunki, wykresy, fotografie powinny być umieszczane w tekście. W/w materiały powinny być ponumerowane i podpisane: nad tabelami, pod wykresami, rysunkami, fotogra­fiami. Wykresy, rysunki, fotografie określamy terminem rycina. Tabele nie mogą prze­kraczać kolumny tekstu i powinny być zaopatrzone w oddzielną numeracje od pozostałych ilustracji, które mają wspólną Zaleca się stosowanie następujących skrótów:

dla tabeli	Tabl. z podaniem kolejnej numeracji tabeli np. Tabl.1.
dla ryciny	Ryc. z podaniem kolejnej numeracji ryciny np. Ryc.1.

Komentarz dotyczący przygotowania tabel

Zadaniem tabel jest przedstawienie wyników w postaci liczbowej, najczęściej w postaci wier­szy i kolumn wartości średnich i odchyleń standardowych (SD) lub średnich błędów standar­dowych (SEM), z podaniem liczebności w grupach oraz istotności statystycznych. Tabela ma przewagę nad wykresem bowiem precyzyjniej podaje wyniki. Na wykresach szczególnie łatwo ocenić zależności czasowe, oraz zależności od dawki. Tabela może być dowolnie ob­szerna i skomplikowana. Inaczej jest w przypadku prezentacji ustnej ilustrowanej slajdami, gdzie z uwagi na krótki czas wyświetlenia przeźrocza tabela nie może mieć zbyt wiele szcze­gółów. Każda tabela składa się nagłówka, części zasadniczej i stopki.

Tabl. 1. Masa i wymiary jelita cienkiego i trzustki (średnia ± SEM) zwierząt z grupy kontrolnej (K, n = 8) i zwierząt traktowanych lektyną (L, n = 8) w 14 dniu życia. Długość jelita cienkiego wyrażono w cm/kg masy ciała, masę początkowego (25%), środkowego (50%) i końcowego (75%) odcinka jelita czczego w g/20 cm długości jelita, a masę trzustki w g/kg masy ciała.

Grupa	Długość jelita cien­kiego (cm/kg m.c.)	Masa jelita czczego (g/20 cm)			Masa trzustki (g/kg m.c.)
		25%	50%	75%
K	144 ± 9	3,42 ± 0,13	4,04 ± 0,34	6,04 ± 0,28	1,11 ± 0,13
L	136 ± 6	3,35 ± 0,21	4,10 ± 0,25	4,91 ± 0,30*	1,24 ± 0,11

Różnice pomiędzy grupami K i L badano przy pomocy testu t-Studenta dla zmiennych niepołączonych,

*p<0,05.

Taki układ gdzie obie grupy doświadczalne zamieszczono w wierszach jest najlepszy do czy­tania, gorzej jeśli występuje więcej grup badanych, wtedy lepiej zamienić wiersze z kolum­nami. W stopce na dole pod tabelą umieszcza się wyjaśnienia, w tym przypadku dodatkowe informacje dotyczące analizy statystycznej.

W biologii medycznej wartości są zazwyczaj podawane z uwzględnieniem 3 istotnych cyfr. Dla przykładu, jeśli średnia kontroli z pierwszej kolumny była równa 144, 456 to wy­starczy w tabeli lub w tekście wpisać tylko 144, a z drugiej kolumny, 3,4237, wystarczy po­dać 3,42. Trzeba też pamiętać, że w języku polskim ułamek dziesiętny od całości oddziela przecinek a nie kropka.

Do zaznaczenia istotności statystycznych można użyć dodatkowej kolumny na dole, gdzie wpisuje się wartość p. Można też użyć * albo #, liter a, b, c, A, B, C, pisanych w indeksie górnym tuż za SD lub SEM (np. 4,91 ± 0,30*). Stopka tabeli powinna zawierać zrozumiałą legendę oznaczeń istotności.

Komentarz dotyczący przygotowania rycin

Wszystko co nie jest tabelą traktuje się jako rycinę (zapisy rejestracji, fotografie, wykre­sy, schematy, itp.) i kolejno numeruje. Zapisy rejestracji i fotografie użyte w Wynikach powinny być reprezentatywne, to znaczy powinny oddać charakterystyczny obraz zazwyczaj widziany dla danej grupy. Powinny być też reprezentacyjne - bo jakość zapisu, fotografii żelu lub obrazu mikroskopowego świadczy o stopniu opanowania techniki badawczej przez wykonującego.

potencjały czynnościowe

Ryc. 1. Schemat rejestracji aktywności mioelektrycznej jelita cienkiego - przykładowy zapis fal wolnych i potencjałów czynnościowych dwunastnicy cielęcia (pasmo częstotliwości 0,1-30 Hz; skala czasu 5 s).

Jak widać na zamieszczonym powyżej przykładzie (ryc. 1.), opis umieszcza się na dole pod ryciną. W rycinę można wkleić oznakowanie ( patrz ryc. 1.), a strzałkami zaznaczyć elementy

zapisu ( patrz ryc. 1.). Po zakończeniu procesu tworzenia ryciny ją zabezpieczyć, tak aby przy jej przesuwaniu, zmianie wielkości itp., żaden z detali nie zmienił swojego położenia. Ozna­czenie skali jest bardzo ważne, szczególnie w przypadku zdjęć mikroskopowych.

 

Ryc. 2. Środkowy odcinek jelita czczego prosiąt w dniu urodzenia. Pomiędzy dłuższymi kosmkami posiadającymi bruzdy poprzeczne widoczne są niższe kosmki. Strzałki wskazują bruzdy poprzeczne.

Umieszczony w prawym dole ryciny 2 odcinek odpowiada 100 mikrometrom i będzie propo­cjonalnie zmieniał swoją długość ze zmianą jej wielkości. W przypadku zdjęć spod mikro­skopu świetlnego można w opisie podać powiększenie obiektywu (np. obiektyw 60x).

Dla oszczędności miejsca w pracy można wykresy, zdjęcia grupować po kilka.

Zgrupowane duże ryciny są łatwiejsze w obsłudze niż małe ryciny, które dla oszczędności miejsca próbuje się oblewać tekstem z prawej czy lewej strony.